دينى در مقابل خود ، جلوگيرى مىكردند . با اوج‌گيرى انديشه‌هاى شيعى و تلاش علمى امامان شيعه عليهم السلام و نخبگان شيعى و نيز بيدارى و رشد انديشه عقل‌گرايى - كه مىرفت براى حكومت خطرساز باشد - خلافت با به خدمت گرفتن عالمان بىتعهد و ايجاد شبهات دينى و كلامى و فرقه‌سازى ، از يك سو ظرفيت‌هاى علمى و فرهنگى و فكرى را مصروف امور فرعى و غيرضرورى كردند و از ديگر سو با طرح انديشه‌هاى غلوآميز ( به كمك ساده‌لوحان و عالمان كج‌انديش ) تقدس‌زدايى نمودند و مسلمانان به‌خصوص شيعيان را دچار ترديد كردند و از سوى سوم با منسوب كردن اين انديشه و شخصيت‌ها به امامان شيعه عليهم السلام در پى بدنام كردن و بىاعتبار ساختن آنان برآمدند . اين سياست عباسى در عصر امامت امام هادى عليه السلام به‌شدت با ايجاد شبهات متعدد از سوى افراد ناآگاه دنبال شد ؛ آن هم در كسوت علم و با ادعاى صاحب انديشه و دانش بودن . از سوى ديگر ، حكومت ضمن تظاهر به هوادارى از علم و دانش و رواج انديشه ، زمينه ايجاد حلقه‌هاى بحث و مناظره علمى را نيز فراهم مىكرد . امام هادى عليه السلام در چنين شرايطى در مقابل اين جريان خزنده - كه سر در آخور حكومت داشت - سرسختانه و هوشمندانه ايستاد : وى در گام اول با برخوردى تند رهبران به‌ظاهر عالم و اهل دين و غالى را طرد كرد و به آنها اجازه نداد انديشه‌هاى باطل را در پوشش علم و انديشه مطرح كنند . اين موضع امام هادى عليه السلام در نامه‌ها و سخنان ايشان به نيكى آشكار است . امام عليه السلام در مورد طرح « خلق قرآن » كه با سرعت تمام در همه محافل علمى رو به گسترش بود ، هشدار داد و از طرح اين مسائل پيشگيرى كرد ؛ مسائلى كه به تدريج به موضوع مورد منازعه جدى و فراگير تبديل مىگشت و شيعيان و رهبران دينى و علمى شيعه را وارد معركه‌اى بىثمر مىساخت . امام هادى عليه السلام در مقابل اين فتنه فراگير به يكى از رهبران شيعيان مىنويسد : خداوندْ ما و تو را از ابتلاى در فتنه بر حذر دارد ! اگر خود را از آنان دور نگاه دارى ، نعمتى را بزرگ داشته‌اى ، و گرنه به هلاكت خواهى افتاد . به عقيده ما جدال و گفتگو در باره قرآن بدعت است و در گناه و مسئوليت آثار زشت ناشى از آن ، سؤال‌كننده و جواب‌دهنده هر دو شريك‌اند ؛ زيرا سؤال‌كننده بىجهت در باره آنچه كه بر عهده‌اش نيست ، مىپرسد و جواب‌دهنده را بدون هيچ دليلى در باره چيزى كه به پاسخش مكلف نيست ، به زحمت مىاندازد . « 1 »

--> ( 1 ) . بنگريد به : ابن‌شهر آشوب مازندرانى ، متشابه القرآن و مختلفه ، ج 1 ، ص 61 ، به نقل از : رسول جعفريان ، حيات فكرى و سياسى امامان شيعه عليهم السلام ، ج 2 ، ص 530 - 528 .